Wymogi prawa unijnego i polskiego nakładają na firmy wymagania co do efektywności użytkowania energii. Dają również zachęty materialne dla energooszczędnych inwestycji. Najważniejszy wpływ otoczenia prawnego na gospodarowanie energią w firmie będą miały dyrektywy Unii Europejskiej i ich adaptacja prawna w Polsce. Są to dyrektywy:

Dyrektywa EC/2004/8 o promocji wysokosprawnej kogeneracji

Cele dyrektywy, główne zagadnienia:

• Zwiększenie udziału skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła (kogeneracji).
• Zwiększenie efektywności wykorzystania energii pierwotnej i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych.
• Promocja wysokosprawnej kogeneracji i korzystne dla niej bodźce ekonomiczne (taryfy).

Dyrektywa 2003/87/WE ustanawiająca program handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych na obszarze Wspólnoty

Cele dyrektywy, główne zagadnienia:

• Ustanowienie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych na obszarze Wspólnoty.
• Promowanie zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w sposób opłacalny i ekonomicznie efektywny.

Dyrektywa 2002/91/WE o charakterystyce energetycznej budynków

Cele dyrektywy, główne zagadnienia:

• Ustanowienie minimalnych wymagań energetycznych dla nowych i remontowanych budynków.
• Certyfikacja energetyczna budynków.
• Kontrola kotłów, systemów klimatyzacji i instalacji grzewczych.

Dyrektywa 2005/32/WE o projektowaniu urządzeń powszechnie zużywających energię

Cele dyrektywy, główne zagadnienia:

• Projektowanie i produkcja sprzętu i urządzeń powszechnego użytku o podwyższonej sprawności energetycznej.
• Ustalanie wymagań sprawności energetycznej na podstawie kryterium minimalizacji kosztów w całym cyklu życia wyrobu (koszty cyklu życia obejmują koszty nabycia, posiadania i wycofania z eksploatacji).

Dyrektywa 2006/32/WE o efektywności energetycznej i serwisie energetycznym

Cele dyrektywy, główne zagadnienia:

• Zmniejszenie od 2008 r. zużycia energii końcowej o 1%, czyli osiągnięcie 9% w 2016 r.
• Obowiązek stworzenia i okresowego uaktualniania Krajowego planu działań dla poprawy efektywności energetycznej. W Polsce w wyniku dyrektywy jest wdrażana Ustawa o efektywności energetycznej, która ma wprowadzić nowy mechanizm zachęcający do inwestowania w działania ograniczające zużycie energii, tzw. białe certyfikaty.

Dyrektywa 2009/28/WE o promowaniu energii ze źródeł odnawialnych

Cele dyrektywy, główne zagadnienia:

• Krajowe plany działania do 30 czerwca 2010 roku.
• Obliczanie udziału pozyskania energii z OZE.
• Wspólne projekty UE-27.
• Wspólne systemy wsparcia.

Dyrektywa 2008/50/EC o jakości powietrza CAFE

Cele dyrektywy, główne zagadnienia:

• Wyznaczone cele co do osiągnięcia i utrzymania odpowiedniej jakości powietrza.
• Podział na jednostki, dla których prowadzi się ocenę jakości powietrza - strefy i aglomeracje.
• Systemy oceny jakości.
• Zarządzanie i plany ochrony jakości powietrza.

Istotnym nowym mechanizmem wynikającym z wdrożenia Dyrektywy 2006/32/WE o efektywności energetycznej i serwisie energetycznym jest projekt Ustawy o efektywności energetycznej (listopad 2009r). Planowany termin wejścia w życie ustawy to styczeń 2010 roku.

Przedstawione wyżej wymogi prawne mają dla firm produkcyjnych i usługowych charakter nakazowy lub bodźcowy. Do wymogów nakazowych należą:

• obowiązek projektowania produkcji oraz etykietowanie sprzętu i urządzeń powszechnego użytku o podwyższonej sprawności energetycznej,

• uzyskanie standardu jakości energetycznej nowych i remontowanych budynków oraz certyfikacji budynków, jeżeli stanowią przedmiot obrotu na rynku,
  
• przeprowadzenie kontroli kotłów, systemów klimatyzacji i instalacji grzewczych,
  
• dotrzymywanie poziomu limitów emisji gazów cieplarnianych ze spalania paliw przez te podmioty, które są objęte systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS).

Do wymogów stanowiących zachęty podnoszenia efektywności energetycznej, należą:

• uzyskiwanie certyfikatów: czerwonych i żółtych za wysokosprawną kogenerację opartą na węglu i gazie, zielonych za stosowanie energii odnawialnych w wytwarzaniu energii elektrycznej, białych za zmniejszenie zużycia paliw i energii przez wzrost efektywności energetycznej,

• sprzedaż certyfikatów na giełdzie, która może stanowić źródło przychód dla firm i sposób na zwiększenie opłacalności przedsięwzięć,
  
• możliwość korzystnego (niskooprocentowanego kredytu) dofinansowania przedsięwzięć z zakresu poprawy efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii z funduszy pomocowych (NFOŚiGW, WFOŚiGW, POiŚ, RPO).

Szczególną uwagę należy zwrócić na tzw. „białe certyfikaty”, które mają być prawnie wprowadzone (projekt Ustawy o efektywności energetycznej) do końca 2010 roku. Firma może zgłosić swoje przedsięwzięcia proefektywnościowe na przetarg, organizowany raz w roku przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Jeżeli zgłoszona przez Firmę wartość świadectw efektywności energetycznej (białego certyfikatu) znajdzie się w puli przyjętej przez Prezesa URE, to firmie przyznane będą świadectwa energetyczne. Świadectwa energetyczne są zbywalne i stanowią towar giełdowy, a po sprzedaży przez firmę prawa majątkowe ze sprzedaży świadectw są umarzane. Firmy mogą wcześniej przygotowywać się do oceny możliwości wzrostu efektywności energetycznej i tworzenia listy rankingowej swoich proefektywnościowych przedsięwzięć. System białych certyfikatów może znacząco podnieść opłacalność i atrakcyjność inwestycji realizowanych przez firmy.